• giakoumatouvassiliki

Το γονίδιο της ευτυχίας.

Updated: Dec 4, 2020

Οι επιστήμονες πιστεύουν πως το 40% της ευτυχίας ενός ανθρώπου οφείλεται στο γονιδίωμά του, ενώ το υπόλοιπο αφορά τρία βασικά συστατικά.

Όλοι έχουμε μια φίλη την οποία θαυμάζουμε για την ικανότητά της να διακρίνει το θετικό σε οτιδήποτε της συμβαίνει. Ή ένα φίλο του οποίου η φωτογραφία βρίσκεται δίπλα στη λέξη "ξέγνοιαστος". Αυτό που σκέφτεστε είναι, εν μέρει, σωστό: είναι γεννημένος ξέγνοιαστος.


Για την ακρίβεια, είναι κατά το 40% σωστό. Όσο είναι και το ποσοστό της ικανότητάς μας να νιώθουμε ευτυχισμένοι που οφείλεται σε γονίδια. Ανάμεσα στα πολλά που μπορούμε να κληρονομήσουμε (όπως η αυτοπεποίθηση, η θετική σκέψη, κλπ) έτσι μπορούμε να κληρονομήσουμε και την ευτυχία. Μάλιστα, μια έρευνα του 2011 ανακάλυψε πως το να είμαστε ικανοποιημένοι με τη ζωή μας μπορεί να το οφείλουμε ένα συγκεκριμένο είδος γονιδίου, το 5-HTTLPR.

Αυτό όμως δεν συνεπάγεται το ότι αν δεν έχετε γεννηθεί με ένα συγκεκριμένο σετ γονιδίων, είστε καταδικασμένος να δυστυχήσετε. Κάθε άλλο. Μπορούμε να εκπαιδεύσουμε το μυαλό μας να νιώθει πιο χαρούμενο, αφού το υπόλοιπο 60% της ικανότητάς μας για ευτυχία οφείλεται στον τρόπο ζωής μας και σε άλλους εξωγενείς παράγοντες.


Για την ώρα, ας δούμε τα είδη της ευτυχίας.

  • Ικανοποίηση που αφορά τη ζωή μας. Συνήθως συνδέεται με θετικά συναισθήματα που αφορούν εμπειρίες του παρελθόντος, του παρόντος, και του αναμενόμενου μέλλοντος. Για την ακρίβεια, η ικανοποίηση που αφορά τη ζωή μας στο μέλλον μπορεί να επηρεαστεί από το πώς το προβλέπουμε εμείς οι ίδιοι - από την εικόνα που φτιάχνουμε στο μυαλό μας. Ωστόσο, η ικανότητά μας να "προβλέψουμε" το μέλλον είναι επιεικώς κακή. Ουσιαστικά, τις προβλέψεις μας τις κάνουμε με βάση τις μέχρι τώρα εμπειρίες μας. Άρα, αν κάποιος έχει υποφέρει στο παρελθόν, είναι πιθανότατο να προβλέπει το μέλλον του σαν ιδιαίτερα δύσκολο αφού, όχι άδικα, πλάθει τα χειρότερα σενάρια.

  • Το να υπάρχει νόημα και σκοπός στη ζωή. Με απλά λόγια, αυτά που κάνουμε στη ζωή μας να είναι σημαντικά, να έχουμε στόχους και όνειρα, και να προσφέρουμε στο συνάνθρωπο.

  • Να είμαστε αφοσιωμένοι σε αυτό που κάνουμε. Κάθε μέρα. Είτε αυτό είναι δουλειά, είτε σχέσεις, είτε ο ελεύθερος χρόνος μας, είναι σημαντικό να νιώθουμε ότι επενδύουμε σε ανθρώπους με τους οποίους περνάμε το χρόνο μας, ότι επενδύουμε στην δουλειά μας, ή ακόμα και στα χόμπι μας.

Αν τα γονίδιά μας δεν μας βοηθούν και πολύ, λοιπόν, πώς μπορούμε να νιώσουμε καλά, ακόμα και σε δύσκολες στιγμές της ζωής μας;

Προσωπικά, πιστεύω πως έχει να κάνει με το πόσο υψηλές είναι οι προσδοκίες μας. Δεν λέω ότι οι υψηλές προσδοκίες είναι κάτι κακό - κάθε άλλο. Ωστόσο, οφείλουν να είναι ρεαλιστικές. Πέρα από αυτό, το να περιμένουμε να πετύχουμε κάποιον στόχο για να νιώσουμε καλά, κάνει τα πράγματα ακόμη πιο δύσκολα. Γενικά, το να συνδέουμε την ευτυχία με την επιτυχία και την τελειότητα είναι κάτι πολύ συνηθισμένο στον ανεπτυγμένο (δυτικό) κόσμο, που όμως μας οδηγεί στο να επικεντρωνόμαστε αποκλειστικά στο αποτέλεσμα και όχι στο να ευχαριστηθούμε και τη διαδικασία που θα μας οδηγήσει σε αυτό.

Μερικές πρακτικές λύσεις που θα βοηθήσουν να νιώσουμε καλά:

  • Εθελοντισμός. Όχι απαραίτητα σε κάποιον οργανισμό, επίσημα. Εθελοντισμός με την έννοια της προσφοράς χωρίς κάποιο υλικό αντάλλαγμα. Το να κάνουμε τα ψώνια για το γεροντάκι που μένει στη γωνία και δυσκολεύεται να πάει, είναι ένα παράδειγμα. Μικρά πραγματάκια. Που όμως θα μας κάνουν να νιώσουμε τόσο όμορφα.

  • Άσκηση. Νοῦς ὑγιής ἐν σώματι ὑγιεῖ, να σας θυμίσω. Οποιαδήποτε ελαφριά άσκηση συμβάλλει στην δημιουργία της ντοπαμίνης. Ναι, εκείνης της ουσίας που συμβάλλει στην ευεξία και στο αίσθημα της ικανοποίησης. Μόνο μισή ώρα την ημέρα, για πέντε ημέρες την εβδομάδα, είναι αρκετή.


  • Διατροφή. Το ότι στην Ελλάδα και στην Κύπρο ακολουθούμε το Μεσογειακό μοντέλο διατροφής είναι από μόνο του ένα τεράστιο βήμα. Ο ρόλος της διατροφής στην υγεία μας, στην αυτοπεποίθηση, και, ακολούθως, στο να νιώθουμε ευτυχισμένοι, είναι τεράστιος. Το κεφάλαιο αυτό είναι τεράστιο, ωστόσο τα πράγματα είναι απλά: μαγειρεύουμε το φαγητό μας, αποφεύγουμε τα "ετοιματζίδικα" (δες: πατατάκια, αναψυκτικά, προτηγανισμένα, κλπ) και τη ζάχαρη.

  • Φύση. Η αποξένωσή μας από αυτήν έχει οδηγήσει σε αυξημένα επίπεδα άγχους και στρες. Η επαφή μας με τη φύση βοηθά το στρες να μειωθεί, μας κάνει να νιώθουμε ταπεινοί μπροστά στο μεγαλείο της, μας επαναφέρει και μας ενώνει ξανά με τον κόσμο, πράγματα που συμβάλουν στην ικανοποίηση που νιώθουμε για τη ζωή μας.

  • Να γελάμε. Ακόμα και στις πιο σκοτεινές μας στιγμές είναι σημαντικό να μην χάνουμε το χιούμορ μας.

  • Να νιώθουμε ευγνωμοσύνη για όσα έχουμε. Μπορεί να φαίνεται δύσκολο συχνά, αλλά πάντα υπάρχουν και χειρότερα.

  • Να ανησυχούμε και να στεναχωριόμαστε για πράγματα που μπορούμε να ελέγξουμε, και να χρησιμοποιούμε αυτήν την ανησυχία υπέρ μας, ώστε να βρίσκουμε λύσεις. Πράγματα που είναι εκτός της εμβέλειάς μας θα πρέπει να μας ανησυχούν μέχρι ένα - λογικό - σημείο. Πχ ο καιρός. Είτε βρέχει, είτε έχει καύσωνα, δεν είναι κάτι το οποίο μπορούμε να ελέγξουμε. Μπορούμε, όμως, να ελέγξουμε το πώς θα αντιδράσουμε σε αυτό και το πόσο θα το αφήσουμε να μας επηρεάσει.

  • Να βρούμε το νόημα. Για κάποιους αυτό μπορεί να σημαίνει πίστη σε κάποια ανώτερη δύναμη. Για άλλους μπορεί να είναι η προσευχή. Για κάποιους τρίτους, ο διαλογισμός, κλπ. Όποια κι αν είναι η επιλογή, σίγουρα βοηθάει στο να ενισχύσουμε το αίσθημα του σκοπού μας στη ζωή.


Όλα αυτά δεν είναι κανόνες. Είναι συμβουλές. Σε κάποιους λειτουργούν, σε κάποιους όχι. Το ζητούμενο είναι να βρίσκουμε τη χρυσή τομή, να μην εθελοτυφλούμε, να σεβόμαστε τον εαυτό μας κυρίως, αλλά και τους άλλους, και να ζητάμε βοήθεια όταν την έχουμε ανάγκη.


Για την ώρα, σας αφήνω με την υπενθύμιση ότι η ευτυχία δεν βρίσκεται σε κάποιο χαπάκι. Θέλει να την κυνηγάς, γιατί βαριέται να 'ρθει μόνη.


Βιβλιογραφία:

De Neve, J. Functional polymorphism (5-HTTLPR) in the serotonin transporter gene is associated with subjective well-being: evidence from a US nationally representative sample. J Hum Genet56, 456–459 (2011). https://doi.org/10.1038/jhg.2011.39


https://www.nih.gov/news-events/nih-research-matters/gene-linked-optimism-self-esteem


Lawton, R.N., Gramatki, I., Watt, W. et al. Does Volunteering Make Us Happier, or Are Happier People More Likely to Volunteer? Addressing the Problem of Reverse Causality When Estimating the Wellbeing Impacts of Volunteering. J Happiness Stud (2020). https://doi.org/10.1007/s10902-020-00242-8


8 views0 comments
  • Instagram

©2020 by V. Giakoumatou